การกระจายอำนาจ ต่อการบริหารจัดการทรัพยากรป่าไม้ท้องถิ่น
โดย
ทนงศักดิ์ จันทร์ทอง
ความเกี่ยวข้องของการกระจายอำนาจสู่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ประเทศไทยยังคงอาศัยการสั่งการ
ทางนโยบายและกฎหมาย ประเทศไทยยังคงอาศัยการสั่งการทางนโยบายและกฎหมาย
เป็นสำคัญในการมอบหมายภารกิจ
บทบาท หน้าที่ และส่วนรับผิดชอบของระดับต่าง ๆ รวมถึงการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติท้องถิ่นด้วย
ดั่งเช่นอาศัย
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยพุทธศักราช 2550 พระราชบัญญัติ
สภาตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล พ.ศ. 2537
แก้ไขเพิ่มเติมฉบับที่ 5 พ.ศ. 2546 พระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม
พ.ศ. 2535 พระราชบัญญัติกำหนด
แผนขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
พ.ศ. 2542 แผนขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กร
ปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2543 แผนปฏิบัติการกำหนดขั้นตอน
การกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ.
2545 เป็นต้น จากที่กล่าวมาเป็นสิ่งเชื่อมโยงให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นระดับต่าง
ๆ ได้เข้าไปเกี่ยวข้องต่อการบริหาร
จัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมท้องถิ่นให้มีความสมดุล
เหมาะสม และสอดคล้องกับวิถีชุมชน
แผนงานสนับสนุนความร่วมมือในประเทศไทย
ได้ร่วมกับส่วนต่าง ๆ พัฒนางานการกระจายอำนาจ การ
จัดการทรัพยากรป่าไม้ท้องถิ่น โดยโครงการมีพื้นที่เป้าหมายนำร่องดำเนินงานร่วมกับองค์การบริหารส่วนตำบล
จำนวน
15 อบต. (ปี 2546 - 2551) ผลจากกระบวนการเรียนรู้ร่วมกับ
อบต.พบว่า "การกระจายอำนาจจัดการทรัพยากรป่าไม้ท้องถิ่น"
นั้น อบต. สามารถพัฒนารูปแบบ และสร้างกลไกเหล่านั้นให้เกิดขึ้นภายในท้องถิ่นเอง
โดยยึดหลัก "ธรรมาภิบาล" ต่อการ
บริหารจัดการ ทรัพยากรป่าไม้ท้องถิ่น ซึ่งต้องประกอบไปด้วยความรับผิดชอบต่อทรัพยากรป่าไม้และชุมชน
มีความโป่งใส
ต่อการบริหารจัดการ การสร้างความมั่นใจต่อชุมชน และผู้ที่เกี่ยวข้อง
และการมีส่วนร่วมของชาวบ้านที่แท้จริง
"ธรรมาภิบาลจัดการทรัพยากรป่าไม้ท้องถิ่น"
อบต.สามารถใช้เป็นกลไกและเครื่องมือเพื่อการดำเนินงาน
บริหารจัดการทรัพยากรป่าไม้และสิ่งแวดล้อมภายในตำบล
ด้วยการอาศัยอำนาจที่มีอยู่ออก "คำสั่งองค์การบริหารส่วน
ตำบล" เฉพาะด้านการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมตำบล
อาจขอยกตัวอย่าง 2 อบต. คือ อบต.ทาเหนือ
อำเภอแม่ออน จังหวัดเชียงใหม่ ได้ออกคำสั่งองค์การบริหารส่วนตำบล
ที่ 223 / 2550 เรื่อง แต่งตั้งคณะทำงานด้านทรัพยากร
ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมตำบล สั่ง ณ วันที่ 27 เดือนกันยายน
พ.ศ. 2550 ลงนามโดย นายจารุวัฒน์ พือทอ นายกองค์การ
บริหารส่วนตำบลทาเหนือ และ อบต.ห้วงน้ำขาว อำเภอเมือง
จังหวัดตราด ออกคำสั่งองค์การบริหารส่วนตำบลห้วงน้ำขาว
ที่ 22 / 2550 เรื่องแต่งตั้งคณะทำงานด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมตำบลห้วงน้ำขาว
สั่ง ณ วันที่ 18 เดือนธันวาคม
พ.ศ. 2550 ลงนามโดย นายสมพงษ์ อินทสุวรรณ นายกองค์การบริหารส่วนตำบลห้วงน้ำขาว
ซึ่งทั้ง 2 อบต. อาศัยอำนาจตาม
ความในมาตรา 16 แห่งพระราชบัญญัติกำหนดแผน และขั้นตอนการกระจายอำนาจ
ให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ.
2542 และมาตรา 71 แห่งพระราชบัญญัติสภาตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล
พ.ศ. 2537 แก้ไขเพิ่มเติมถึง (ฉบับที่ 5)
พ.ศ. 2546 ประกอบกับแผนปฏิบัติการกำหนดขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
พ.ศ. 2545 เพื่อให้
การดำเนินงานด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมระดับหมู่บ้านและระดับตำบลเป็นไปด้วยความเรียบร้อย
และมีความ
คล่องตัวในการทำงานโดยมีการแต่งตั้งบุคคลซึ่งประกอบไปด้วย
คณะฝ่ายบริหารองค์การบริหารส่วนตำบล สมาชิกอบต.
กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ข้าราชการ ในพื้นที่และผู้นำชุมชน
ผู้นำกลุ่มองค์กรด้านการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
หมู่บ้าน เข้าร่วมเป็นคณะทำงานด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมตำบลให้มีบทบาทหน้าที่
เช่น ประสานการบริหาร
จัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมระดับหมู่บ้าน
ระดับตำบล, ประสานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องด้านการบริหาร
จัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม, สนับสนุนการรวบรวมข้อมูล
และแผนบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและ
สิ่งแวดล้อมในระดับหมู่บ้านเสนอต่อ อบต., รวบรวมจัดทำแผนแม่บทจัดการทรัพยากรธรรมชาติท้องถิ่นระดับตำบล,
จัดทำ
แนวเขตป่าชุมชน, ประสานความร่วมมือแก้ไขความขัดแย้ง
ด้านการบริหารจัดการทรัพยากรป่าไม้ระดับตำบล, ประสาน
ความร่วมมือสนับสนุนการจัดทำระเบียบป่าชุมชนหมู่บ้าน
และข้อบัญญัติตำบล, สนับสนุนการประชาสัมพันธ์ จัดอบรม
ให้ความรู้ด้านการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมท้องถิ่นแบบมีส่วนร่วม,
มีส่วนร่วมพิจารณาสวัสดิการของ
คณะกรรมการป่าชุมชน และพิจารณาสนับสนุนกิจกรรมจัดการป่าชุมชนระดับหมู่บ้าน
ระดับตำบล เป็นต้น ดูรายละเอียด
1)
คำสั่งองค์การบริหารส่วนตำบลทาเหนือ
ที่ 223 / 2550
เรื่อง
แต่งตั้งคณะทำงานด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมระดับตำบล
2)
คำสั่งองค์การบริหารส่วนตำบลห้วงน้ำขาว
ที่ 22 / 2550
เรื่อง
แต่งตั้งคณะทำงานด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมตำบลห้วงน้ำขาว
นี่เป็นเพียงส่วนหนึ่งที่
อบต. นำเอาการบริหารจัดการโครงสร้างแบบกระจายอำนาจสู่องค์กรปกครองส่วน
ท้องถิ่นเข้ามาดำเนินงานภายใต้ความรับผิดชอบของ อบต.
โดยยึดหลักธรรมาภิบาล จนเกิดผลต่อทางปฏิบัติที่นำไปสู่การ
บริหารจัดการทรัพยากรป่าไม้และสิ่งแวดล้อมท้องถิ่น แบบบูรณาการภายใต้การกระจายอำนาจจากรัฐบาลกลาง
สู่องค์กร
ท้องถิ่น ชุมชนท้องถิ่น ด้วยความสมดุลและสร้างหลักประกันการบริหารจัดการทรัพยากรป่าไม้และสิ่งแวดล้อมท้องถิ่น
แบบมีส่วนร่วมได้จริง
ที่มา
จดหมายข่าวป่ากับชุมชน ปีที่ 15 ฉบับที่ 29 เดือนมกราคม
ถึง เดือน มีนาคม 2551
แผนงานสนับสนุนความร่วมมือในประเทศไทย ศูนย์ฝึกอบรมวนศาสตร์ชุมชนแห่งภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก
