มูลค่าทางเศรษฐกิจ และคุณค่าป่าประต่อวิถีชุมชนในภูมิทัศน์เขานัน จังหวัดนครศรีธรรมราช

คณะนักวิจัย ระวี ถาวร1, วัลลภัคร์ พลทรัพย์2,
อัจลา รุ่งวงษ์3, รังสรรค์ เกตุอ๊อต4, ณัฐดนัย สันธินันทน์5, สุวิทย์ สมเชื้อ6,
ประเสริฐ แก้วหีด7, เบญจวรรณ ราชนาวี8, เกียรติศักดิ์ แก้วนาค9,

         ชุมชนที่ตั้งอยู่ติดกับอุทยานแห่งชาติเขานันมีทั้งหมด 27 ชุมชน ประกอบด้วยชุมชนดั้งเดิมที่มีอายุมากกว่า 100 ปี และชุมชนใหม่ที่มีอายุ 30-40 ปี ซึ่งเข้ามาตั้งถิ่นฐานในช่วงการทำเหมืองแร่และสัมปทานป่าไม้ โดยมีอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก คือ สวนยางพารา รองลงมาคือ สวนผลไม้ นับถือศาสนาพุทธ และมีวิถีชุมชน วัฒนธรรม และประเพณีพื้นถิ่นดั้งเดิมนครศรีธรรมราช ชุมชนรอบๆ เขานันมีการพึ่งพิงป่าทั้งการใช้น้ำในการทำสวนผลไม้ อุปโภค เก็บหาของป่าต่างๆ ทั้งเพื่อการบริโภคและจำหน่ายเป็นรายได้เสริม โดยเฉพาะป่าประที่เขานันซึ่งเป็นป่าประผืนใหญ่ที่สุดในประเทศไทย และได้ศึกษาใน 2 ชุมชน คือ บ้านห้วยตงและบ้านทับน้ำเต้า ตำบลกรุงชิง อำเภอนบพิตำ โดยใช้วิธีการเก็บข้อมูลการประเมินเศรษฐศาสตร์ทรัพยากรอย่างง่ายโดยชุมชนมีส่วนร่วม ในช่วงฤดูการเก็บหาปี พ.ศ.2550 ระหว่างวันที่ 20 สิงหาคม-20 กันยายน พบว่ามีปริมาณการเก็บหาลูกประจากป่าที่ผ่านระบบการซื้อขายในจุดรับซื้อในชุมชน 97,036.5 กิโลกรัม เฉลี่ยวันละ 3.2 ตัน มีมูลค่ารวมกว่า 1,259,550 บาท ทำให้มีเงินหมุนเวียนในชุมชนในช่วงเวลาดังกล่าวเฉลี่ยวันละ 41,238 บาท มีมูลค่าการซื้อขายต่อวันมากที่สุดที่ 80,641 บาท โดยมีผู้เก็บหาเฉลี่ยวันละ 117 คน กลุ่มผู้เก็บหามีทั้งเป็นคู่และเป็นกลุ่ม ทั้งจากภายในชุมชนและภายนอกชุมชน และพบว่าทั้ง 2 ชุมชนมีสัดส่วนผู้ชายมากกว่าผู้หญิง เพราะต้องมีการใช้แรงงานแบกกระสอบลูกประออกมาจากป่า ป่าประยังมีคุณค่าในทางจิตใจ การท่องเที่ยว การศึกษา ระบบนิเวศต้นน้ำ และสัตว์ป่าอย่างมาก

     สำหรับประเด็นปัญหาที่พบจากการศึกษาพบว่า มีปัญหาเรื่องขยะที่นำเข้าไปช่วงที่เข้าไปเก็บหา อำนาจการต่อรองราคา และการพัฒนาเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ รวมทั้งยังขาดการศึกษาการทดแทนของลูกไม้ตามธรรมชาติ รวมทั้งผลกระทบของการเก็บหาลูกประต่อระบบนิเวศและสัตว์ป่า ซึ่งเป็นประเด็นที่สำคัญที่ควรที่จะมีการศึกษาต่อไป

        
     

------------------------------------------------------------------------------------------

1 หัวหน้าโครงการวิจัย ผู้ประสานงานแผนงานสนับสนุนความร่วมมือในประเทศไทย   ศูนย์ฝึกอบรมวนศาสตร์ชุมชนแห่งภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก
2 นักวิจัยโครงการ อาจารย์ประจำคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
3 นักวิจัยโครงการ ผู้ประสานงานแผนงานสนับสนุนความร่วมมือในประเทศไทย   ศูนย์ฝึกอบรมวนศาสตร์ชุมชนแห่งภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก
4  ผู้ช่วยนักวิจัยโครงการ นิสิตปริญญาเอก สาขาวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม วิทยาลัยสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
5  ผู้ช่วยนักวิจัยโครงการ นิสิตปริญญาโท สาขาเศรษฐศาสตร์ คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
6 ผู้ช่วยนักวิจัยโครงการ
7,8 นักวิจัยชุมชน บ้านทับน้ำเต้า
9 นักวิจัยชุมชน บ้านห้วยตง

สภาพพื้นที่ และวัฒนธรรมของชุมชนในเขตอุทยานแห่งชาติเขานัน จังหวัดนครศรีธรรมราช

 

ภูมิทัศน์เขานัน	ลักษณะบ้านในสวน
การเก็บหาลูกประ	กระสอบบรรจุลูกประ ออกจากป่า
การรับซื้อจากแม่ค้าภายนอกชุมชน	จุดรับซื้อภายในชุมชน