วิถีชีวิต ผู้คน และพื้นที่ชุ่มน้ำ: พลวัตรการจัดการทรัพยากรในระบบนิเวศแบบ "กุด" ของชุมชนในเขตเมือง
รอยต่อเทศบาลนครอุบลราชธานีกับเทศบาลเมืองวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี

                                                            โดย สมหมาย  ชินนาค และคณะนักวิจัยไทบ้าน
 บทคัดย่อ
         บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการวิจัย เรื่อง "วิถีชีวิต ผู้คน และพื้นที่ชุ่มน้ำ: พลวัตรการจัดการทรัพยากรในระบบนิเวศ แบบ "กุด" ของชุมชนเมืองในเขตรอยต่อเทศบาลนครอุบลราชธานี
กับเทศบาลเมืองวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี" โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อที่ค้นหา "พลัง" ของชุมชนท้องถิ่น
ในเขตเมืองผ่านการศึกษาบริบทของชุมชนเกี่ยวกับการจัดการทรัพยากรในพื้นที่ที่เป็นระบบนิเวศแบบ "กุด" และ
"ป่าบุ่งป่าทาม" ซึ่งเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำประเภทหนึ่งที่สำคัญของภาคอีสาน
        พื้นที่ที่ศึกษาได้แก่ ชุมชน ในเขตพื้นที่ชุ่มน้ำรอยต่อเทศบาลนครอุบลราชธานีกับเทศบาลเมืองวารินชำราบ
จังหวัดอุบลราชธานี รวม 10 ชุมชน ประกอบด้วยชุมชนดอนงิ้ว ชุมชนหาดสวนยา ชุมชนท่าบ้งมั่ง ชุมชนกุด
ปลาขาว ชุมชนคูยาง ชุมชนท่ากอไผ่ ชุมชนดีงาม ชุมชนบ้านลับแล ชุมชนเกตุแก้ว และชุมชนหาดสวนสุข
ซึ่งส่วนหนึ่งเป็นสมาชิกของเครือข่ายชุมชนแออัดอุบลราชธานี
        ระเบียบวิธีวิจัยที่ใช้ในการศึกษาเป็นการวิจัยแบบมีส่วนร่วม โดยมีนักวิชาการท้องถิ่นและชาวบ้านในชุมชน
ซึ่งจะเรียกว่า "นักวิจัยไทบ้าน" ร่วมเป็นภาคีในการทำวิจัย
        ผลการศึกษาพบว่า พื้นที่ชุ่มน้ำแห่งนี้เป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศของแม่น้ำมูลอันเป็นแม่น้ำสาขาที่สำคัญ
ของแม่น้ำโขง แม้ว่าจะเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำในเขตเมือง ซึ่งสายตาของคนบางกลุ่มอาจไม่มีความสำคัญอันใดเลย แต่
ประชากรในพื้นที่ยังคงพึ่งพาทรัพยากรในกุดและป่าบุ่งป่าทามเพื่อการดำรงชีวิต รูปแบบความสัมพันธ์ที่หลากหลาย
ระหว่างคนกับทรัพยากรดังกล่าว นำมาซึ่งความสลับซับซ้อนและภูมิปัญญาท้องถิ่นในการจัดการทรัพยากร
        อย่างไรก็ตาม การกลายสภาพเป็นเมืองได้ทำให้พื้นที่ชุ่มน้ำแห่งนี้ได้รับความสนใจจากนักธุรกิจและภาครัฐ
ในท้องถิ่น ซึ่งจะนำไปสู่การปรับเปลี่ยนพื้นที่เพื่อใช้ประโยชน์เชิงเศรษฐกิจและนโยบายการพัฒนาที่มุ่งใช้ประโยชน์
เฉพาะด้าน โดยผ่านนโยบายการวางผังเมือง เพื่อเปลี่ยนจากพื้นที่ส่วนรวมมาเป็นพื้นที่ของรัฐและเอกชน ภายใต้
แรงกดดันดังกล่าว ส่งผลให้ชุมชนต้องพยายามปรับตัว เลือกสรรวิธีการ และแสวงหาทางออกให้กับตนเองตาม
เงื่อนไขและความสามารถที่มีอยู่ นอกจากนี้นโยบายการจัดวางผังเมืองดังกล่าวได้นำมาซึ่งความขัดแย้งระหว่างรัฐ
ภาคธุรกิจกับชาวบ้านในชุมชน
        ดังนั้น ข้อเสนอแนะของโครงการวิจัยนี้ก็คือ ควรที่จะมีการจัดทำยุทธศาสตร์การบริหารจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำ
ในเขตเมืองแบบมีส่วนร่วม โดยผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทั้งหมด เพื่อรับมือกับการเปลี่ยนแปลงที่กำลังเกิดขึ้นและที่จะ
เกิดขึ้นและที่จะเกิดขึ้นในอนาคต และเพื่อที่จะนำไปสู่การฟื้นฟูความหลากหลายทางชีวภาพของพื้นที่ชุ่มน้ำแห่งนี้
ในที่สุด
        อ่านรายรายละเอียดงานวิจัย...click ที่นี่